Vraag: krijg ik een belastingaanslag voor gewerkte overuren?

Mijn man werkt iedere dag van 6.00 uur tot 18.00 uur. Iedere dag zijn dat dus 5 overuren (inclusief lunchtijd). Ook op zaterdag werkt hij van 07.00 uur tot 14.00 uur. Wij hebben gehoord dat aan het einde van het jaar hij een aanslag kan krijgen voor deze overuren. Als dat zo is, dan stopt hij natuurlijk onmiddelijk met deze extra werkzaamheden.

S. A.-K. te Haarlem.

Volgens mij behoeft te betalen belasting geen reden te zijn om te stoppen met (extra) werken. Voor bepaalde groepen mensen met een inkomen rond het bijstandsniveau geldt wel een marginaal belastingtarief van rond de 100% (wat betekent dat iedere gulden die binnen komt gelijk naar de Belastingdienst kan worden doorgestort), maar wie wat meer verdient houdt altijd de helft tot eenderde deel over. Als u bang bent dat er te weinig loonbelasting wordt ingehouden (en er dus inkomstenbelasting moet worden bijbetaald) is het verstandig om opdracht te geven een hoger 'tarief bijzondere beloningen' toe te passen; dat is volkomen legaal, ook al begrijpt niet iedere werkgever hoe zinvol het is. Om uit te leggen hoe een en ander komt is helaas een technisch verhaal nodig.

Aanslag inkomstenbelasting voor te weinig ingehouden loonbelasting

De Nederlandse wetgever veronderstelt dat werknemer en werkgever een bruto beloning hebben afgesproken. Afhankelijk van de hoogte van het inkomen betaalt de werknemer inkomstenbelasting, maar uit oogpunt van eenvoud is de werkgever verplicht bij wijze van voorschot loonbelasting in te houden op betaalde salarissen en deze loonbelasting af te dragen aan de Belastingdienst. De inkomstenbelasting is volgens een progressief stelsel: hoe meer je in totaal binnen een jaar verdient, hoe hoger het percentage te betalen belasting (als deel van het betaalde salaris) is. Onder normale omstandigheden is de ingehouden loonbelasting vrijwel precies gelijk aan de te betalen inkomstenbelasting, met als gevolg dat een belastingaanslag dan niet nodig is. Om iedere discussie te vermijden geldt in 2001 dat er niet bijbetaald behoeft te worden indien het verschil tussen inkomstenbelasting en loonbelasting minder dan ƒ 432 is. Werd teveel loonbelasting ingehouden dan betaalt de Belastingdienst dit overigens al terug indien het verschil meer dan ƒ 26 is.

Fouten bij de inhouding van loonbelasting

Nu kunnen er verschillende dingen fout gaan, indien er relatief veel zogeheten bijzondere beloningen worden uitbetaald. In beginsel moet de loonadministrateur (dat is de boekhouder die de loonadministratie doet) over overwerkgeld loonbelasting inhouden volgens het bijzondere tarief. Praktijk is echter dat op grond van de voordeelregel vaak de gewone tabel voor de loonbelasting wordt toegepast; vroeger stond in een jaarlijks door de Belastingdienst uitgegeven boekwerkje voor ieder salaris hoeveel belasting betaald moest worden, volgens ingewikkelde rekenregels. Zodoende wordt iedere maand weer gekozen voor de op dat moment goedkoopste manier, waarbij zo min mogelijk loonbelasting wordt ingehouden en zo veel mogelijk netto resteert. Nadeel van zo min mogelijk loonbelasting inhouden is natuurlijk dat de kans groter is dat er te weinig wordt ingehouden en achteraf moet worden bijbetaald. Zeker waar het gaat om grote bedragen (bijvoorbeeld zoals in uw situatie de helft van het totale inkomen) kan dat in de papieren lopen.

Het tarief voor bijzondere beloningen is afhankelijk van het totale salaris dat in het voorgaande jaar werd uitbetaald. Voor wie ieder jaar ongeveer evenveel verdient klopt dat altijd. Maar in de eerste twee jaren gaat het vaak fout. Bij indiensttreding is nog niet bekend hoeveel er wordt overgewerkt en behoeft overwerk niet meegeteld te worden bij het totale salaris, op het moment dat een percentage gekozen moet worden als bijzonder tarief; gevolg is dat te weinig loonbelasting wordt ingehouden. In het tweede jaar wordt teruggekeken naar het salaris van het voorgaande jaar en wordt er vaak geen rekening mee gehouden dat dit salaris in slechts een deel van het jaar verdiend werd en dat het salaris voor een heel jaar hoger is; om een reden die ik nooit heb begrepen vergeten programmeurs van loonadministratiepakketten altijd om hier rekening mee te houden. Door deze daadwerkelijke fout van de loonadministrateur wordt een te laag percentage gekozen als bijzonder tarief; gevolg is dat te weinig loonbelasting wordt ingehouden.

Over welke bedragen hebben we het?

Gesteld dat netjes is uitgerekend dat in 2001 het bijzondere tarief voor de loonbelasting 37,6% moet zijn en dat per overuur netto tien gulden betaald wordt. Per gewerkt uur draagt de werkgever dan ongeveer zes gulden loonbelasting af; gemakshalve ga ik niet in op de invloed van sociale verzekeringen, met name het ziekenfonds vormt een verstorende factor. Blijkt achteraf dat een bijzonder tarief van 42% beter was geweest, dan moet per gewerkt uur ƒ 0,70 inkomstenbelasting bijbetaald worden. Werkt uw man veertig weken per jaar, dan hebben we het over een belastingaanslag van negenhonderd gulden (ƒ 902 voor wie het wil narekenen).

Maar wat indien het bijzonder tarief op 32,35% is berekend en dit 42% had moeten zijn, of als 52% beter was geweest dan 37,6%? Bij die zelfde tien gulden per uur en veertig weken zou dan een belastingaanslag van ƒ 1.825 respectievelijk ƒ 2.953 het gevolg zijn. Dat is erg zuur, maar zelfs bij die aanslag van ƒ 2.953 resteert ƒ 9.847 netto. Als dat in uw ogen niet genoeg is, kunt u beter gaan onderhandelen over een beter salaris. En stoppen met overwerken? Mensen die heel erg veel uren werken doen dat zelden om het vele geld dat ze er mee verdienen.