Vraag: fictief dienstverband of inkomsten uit overige arbeid?

Ik heb een opdracht gekregen om voor 3 dagen in de week, 6 maanden lang een onderzoek te doen als psycholoog. Ik ben nu echter bang (na 3,5 maand gewerkt te hebben) dat ik deze inkomsten niet als "inkomsten uit overige arbeid" kan declareren, maar dat er sprake is van een fictief dienstverband. Klopt dat? Kan ik daar nog "onderuit" komen door minder te gaan werken? Ik ben niet van plan dit jaar nog voor andere opdrachtgevers te werken. Klopt het trouwens ook dat ik me particulier verzekerd heb, geen BTW hoef te betalen (vanwege dat ik een medisch beroep heb)en me niet hoef in te schrijven bij de KVK (vanwege dat psycholoog een vrijgesteld beroep zou zijn)? Ik hoop dat jullie kunnen helpen...

L. F. te Zaandam.

De vragen waar u duidelijk meer worstelt hebben betrekking op verschillende onderwerpen. Die probeer ik onderstaand te behandelen. Mijn voornaamste aanbeveling is om gewoon uw werk te doen en zo min mogelijk slapende honden wakker te maken. Voor de langere termijn verwacht ik in de regelgeving wel veranderingen die consequenties voor u hebben, maar voor de korte termijn zou ik me niet te veel zorgen maken.

U heeft met een onderzoeksinstituut een contract afgesloten om een onderzoek uit te voeren. Volgens alle geldende criteria zou uw werk voor de sociale verzekeringen beschouwd worden als arbeidsovereenkomst: het werk moet door u zelf uitgevoerd worden (er is dus sprake van persoonlijke arbeid), de kwaliteit van uw werk wordt beoordeeld door uw opdrachtgever (er is dus sprake van een gezagsverhouding), uw vergoeding is hoger dan wekelijks 40% van het minimumloon (er is dus sprake van betaling), en de werkzaamheden duren langer dan een maand (er is dus sprake van een structureel karakter). Gevolg is dat uw opdrachtgever wettelijk verplicht is premies sociale verzekeringen af te dragen over de aan u betaalde bedragen, en formeel zelfs dat uw opdrachtgever verplicht is loonbelasting voor u af te dragen. Als er loonbelasting wordt afgedragen kunt u in uw aangifte inkomstenbelasting niet meer de rubriek "inkomsten uit overige arbeid" gebruiken, maar geldt de rubriek "inkomsten uit arbeid".

De afspraak die u heeft met uw opdrachtgever is dat u maandelijks uw uren declareert tegen een vooraf bepaald honorarium per uur. In uw contract is niet bepaald dat er op uw vergoeding premies worden ingehouden voor de werknemersverzekeringen, en ook niet dat er loonbelasting ingehouden zou mogen worden. Mocht uw opdrachtgever ooit behoefte hebben om toch premies en belasting op uw declaraties in te houden, dan heeft u daar dus goede tegenargumenten voor. De wetgeving is in eerste instantie op uw hand, want het UWV (als uitvoerder van de sociale verzekeringen) zal zich nooit bij u melden, hooguit bij uw opdrachtgever. De kans is klein dat uw opdrachtgever voldoende wetskennis heeft om zich te realiseren welke risico's hij loopt; er zijn zelfs maar weinig boekhouders met voldoende kennis van en ervaring met de materie. De uitkomst van een juridisch conflict tussen u en uw opdrachtgever over de vraag of premies en belastingen ingehouden mogen worden is onvoorspelbaar, maar uw opdrachtgever is daarin niet kansloos door te verwijzen naar enkele wetsartikelen uit het arbeidsrecht (zoals BW 7A:631 leden 3c en 4). Het is kortom niet in uw belang om de kwestie ter sprake te brengen bij uw opdrachtgever, en al helemaal niet om een gesprek te laten escaleren tot een juridische kwestie. En de kans is klein dat uw opdrachtgever wordt aangepakt door het UWV; de beperkte capaciteit wordt vooreerst uitsluitend ingezet tegen organisaties die beschouwd worden als brutaal, tegen mensen die het ook als belastingplichtig ondernemer belangrijker vinden dat helderheid over de materie ontstaat dan dat het hun onredelijk veel geld kost.

U schrijft dat u zich particulier verzekerd heeft. Naar ik aanneem doelt u op uw ziektekostenverzekering. Iedereen met een arbeidsovereenkomst waarvan het vaste inkomen lager is dan 32.600 Euro per jaar (bedrag voor 2004) is verplicht verzekerd ZFW bij het ziekenfonds; aangezien ik verwacht dat uw honorarium hoger is dan 209 Euro per dag is het verstandig dat u zich particulier heeft verzekerd.

Uw particuliere (ziektekosten)verzekering heeft voor de BTW geen betekenis. Een arbeidsovereenkomst met inhouding van (premies werknemersverzekeringen en) loonbelasting zou wel direct tot gevolg hebben dat u geen BTW hoeft af te dragen, en dus ook geen BTW mag factureren. U kiest echter voor "inkomsten uit overige arbeid" in combinatie met gebruik van de vrijstelling voor medische diensten; deze vrijstelling geldt voor psychologen die een academische opleiding hebben afgerond met een doctoraal examen.

Waar u op moet letten is dat de wetgever deze vrijstelling heeft bedoeld voor medische verrichtingen, voor het behandeling van individuele patiënten met als doel ze gezond te maken. Het Europese Hof meent dat de vrijstelling uitsluitend voor dat strikte doel mag gelden, terwijl de Nederlandse Belastingdienst daar altijd veel ruimer mee omging. U moet er op rekenen dat uw activiteiten nu of in de toekomst belast gaan worden door de Europese invloed op onze Nederlandse praktijk. Nu al zichtbaar is dat onze Belastingdienst afdracht van omzetbelasting eist van psychologen over het honorarium dat is verdiend met werkzaamheden als mediator; argument is dat het slechten van geschillen, wat mediation in wezen is, meer hoort bij de diensten van een juridisch adviesbureau dan bij een medische praktijk. In haar conflict met de Nederlandse Belastingdienst heeft het Europese Hof zelfs al gesteld dat het opstellen van medische rapporten op basis van niet door de opstellende arts zelf uitgevoerd onderzoek in het geheel niet onder de vrijstelling mag vallen. Naar ik vermoed is daarmee geschetst dat het een kwestie is van tijd voordat de Belastingdienst tot het besef komt dat u BTW moet afdragen over de betaling van de werkzaamheden die u nu verricht.