Vraag: is een lease-auto voordelig?

Ik zit al een tijdje te denken aan een auto van de zaak. Ik werk als freelancer van huis uit en eigenlijk heb ik die auto meer nodig voor privé-gebruik dan voor zakelijke reizen. Toch beschouw ik het zelf als een voordeel voor mijn zaak: hoe eerder ik terug ben van noodzakelijke uitstapjes naar postkantoor, bank, accountant e.d., hoe meer tijd ik over heb om te werken. Mijn accountant vertelde mij dat een lease-auto wellicht het voordeligste zou zijn. De bijtelling over een kleine wagen is niet zo hoog, en de kosten zijn volledig aftrekbaar. Toch zit ik ook te denken aan een old-timer, die ook weinig bijtelling levert, en bovendien geen wegenbelasting. Mijn vragen: 1) Welke optie is aantrekkelijker: eigen auto, bedrijfsauto kopen of bedrijfsauto leasen en 2) mag ik een old-timer als bedrijfsauto opgeven? Voor de goede orde: ik krijg dit jaar voor het laatst zelfstandigenaftrek, vanaf volgend jaar val ik daarom in de 50% schijf.

N.de K. te A.

Voordat ik uitgebreider op uw vraag in ga, eerst een korte samenvatting. Leasen is duurder dan kopen, overweeg uw auto privé te houden, en een old-timer als bedrijfsauto kan interessant zijn. Een eenduidig antwoord op uw vraag is niet te geven. Bespreek met een deskundige de formulering van uw motivatie voor in uw aangifte op te nemen standpunten; pas daarna kan een goede beslissing genomen worden over de meest aantrekkelijke optie.

U schrijft niet dat uw werkzaamheden niet meer geaccepteerd worden als onderneming. Wel schrijft u dat u uw zelfstandigenaftrek verliest; ik veronderstel dat dit door het urencriterium komt. Het urencriterium bepaalt dat u minimaal 1.225 uren per jaar in uw onderneming moet werken om de zelfstandigenaftrek te kunnen claimen.

U schrijft dat u uw auto vrijwel uitsluitend gebruikt om tijd te besparen op privé activiteiten, zodat u meer tijd heeft om te werken. Dat accepteert de fiscus nooit als zakelijke reden, dus daar moeten we iets anders op verzinnen.

Aangezien uw marginale belastingtarief volgend jaar 50% bedraagt, maakt uw onderneming meer dan ƒ 57.000 winst. Dank zij de zelfstandigenaftrek betaalt u momenteel een lager percentage belasting. Gesteld dat u nog ƒ 10.000 aan andere aftrekposten heeft (hypotheek en arbeidsongeschiktheidsverzekering), dan maakt u maximaal ƒ 79.000 winst. Uw omzet zal dus minimaal ƒ 75.000 en maximaal ƒ 120.000 bedragen. Als u niet meer voldoet aan het urencriterium, zult u die omzet in minder dan duizend productie-uren halen; uw uurtarief moet dus hoger dan ƒ 75 tot ƒ 120 exclusief BTW zijn. Het kan allemaal, maar kijk eens met een andere bril naar de uren die u in uw onderneming steekt.

De voorbeelden die u noemt (postkantoor, bank en accountant) komen mij zakelijk voor, maar daar kan ik mij in vergissen. Zou u uw accountant ook bezoeken als u geen onderneming had? Hoeft u uw werk niet op het postkantoor van postzegels te voorzien? U praat bij de bank niet over uw zakelijke krediet, niet over de betaling van uw zakelijke kosten, en al helemaal niet over uw debiteuren? Wat ik bedoel: mogelijk blijkt u zelfs aan het urencriterium te voldoen, bij zorgvuldige registratie van alle uren die u maakt om uw onderneming overeind te houden.

Of uw auto zakelijk verantwoord is, blijft een waarde-oordeel waar de fiscus zich niet in mengt. Wel ontleent de fiscus aan de motivatie die u bij uw aangifte voegt argumenten, om te bepalen hoe groot de bijtelling voor privé-gebruik moet zijn. De wet stelt dat dit minimaal 20% van de cataloguswaarde is, maar hoger gesteld moet worden indien het privé-gebruik groter is dan normaal. Met de motivatie zoals u die zelf geeft draait u dus privé op voor 100% van de kosten; door uw argumentatie anders te verpakken, kan het privé-gebruik lager gesteld worden. De belangrijkste rol die uw accountant behoort te vervullen is er voor zorgen dat uw motivatie fiscaal acceptabel is. Mogelijk kiest hij er voor u er op te wijzen dat de fiscus bij een gedegen boekencontrole aanleiding zal zien uw inkomen te corrigeren.

Indien u er voor kiest om een auto van de zaak te nemen, betekent dit dat u alle kosten opneemt in uw administratie. De BTW vraagt u terug en de kosten vormen een aftrekpost (die deels teniet gedaan wordt door de bijtelling voor privé-gebruik, waarvan u overigens 12% BTW moet afdragen). Koopt u uw auto niet zelf, dan betaalt u een premie om alle door de leasemaatschappij bedachte risico's af te dekken. Gemiddeld gesproken zal leasen dus altijd duurder zijn.

Fiscaal is een nadeel van (operational) leasing dat de rentecomponent niet zichtbaar is. Binnen een eenmanszaak kan de bijtelling voor privé-gebruik namelijk nooit hoger gesteld worden dan het totaal van de autokosten. De rente die u betaalt op een eventuele lening behoort echter niet tot de autokosten; rente die u niet ontvangt omdat uw geld belegd is in een auto, behoeft niet bijgeteld te worden.

De grap van een oldtimer is dat deze vaak even veel kost als een nieuwe auto, maar met een andere verdeling van de kosten over de verschillende posten. Wegenbelasting: nihil. Rente en afschrijving: vrijwel nihil. Onderhoud: heel duur. Indien uw bijtelling voor privé-gebruik 20% van de (lage) cataloguswaarde bedraagt, is het fiscaal zeer aantrekkelijk uw oldtimer op te nemen als auto van de zaak. Maar in uw geval moet u zich eerst afvragen of u (gezien de mate van gebruik) een percentage van de cataloguswaarde moet bijtellen, of een percentage van de kosten.

Uw auto kopen als ondernemer lijkt een loterij zonder nieten. Maar als uw motivatie inzake het zakelijk gebruik rammelt, loopt u het risico dat de bijtelling voor privé-gebruik 100% van de kosten bedraagt. Dan levert het u meer op om maandelijkse de zakelijk met uw privé-auto gereden kilometers te declareren; dat mag tegenwoordig weer (ƒ0,60 per kilometer, waarvan 12% te verrekenen als omzetbelasting).

Realiseert u zich ook de nare consequenties voor de BTW indien u een huidige auto inruilt; de BTW die in de waarde van uw particulier gehouden inruilauto zit, bent u kwijt.