Vraag: zelfstandig voor sociale verzekeringen?

Vorig jaar heb ik mij ingeschreven bij de KvK om zo mijn beroep als 'interactief ontwerper' freelance uit te oefenen. Vervolgens heb ik een BTW nummer aangevraagd waarop een startersonderzoek volgde. Omdat ik nog steeds studeer kan ik nog niet aan de vereiste omzet voldoen. De belasting inspecteur vertelde me dat ik daarom geen BTW kan innen en afdragen maar wel inkomstenbelasting moet betalen. Mijn bestand is daarom doorgeschoven naar de 'belastingdienst / particulieren harderwijk vestiging Zutphen'. Wanneer ik in 2000 afstudeer zou dan opnieuw gekeken worden of ik aan de eisen voldoe.

Nu heb ik sinds ik begonnen ben voor een bepaalde klant een website ontworpen, gebouwd en onderhouden. Dat onderhouden houdt in dat er iedere maand bepaalde updates gedaan worden. Voor die maandelijkse updates heb ik dus iedere maand een factuur gestuurd. Nu begint die klant plotseling moeilijk te doen wat betreft de onderlinge verstandhouding. Volgens zijn accountant ben ik, gezien ik geen BTW afdraag, geen ondernemer en moet hij dus loonbelasting en dergelijke gaan inhouden.

Maar ik heb het eens nagekeken en naar mijn mening hebben zij ongelijk. Alles berust ook op mondelinge afspraken dus daar wordt het ook niet makkelijker op. Ik heb gekeken naar de voorwaarden voor dienstbetrekking en er is geen sprake van gezagsverhouding: ik bepaal zelf hoe ik wat doe zolang die updates maar plaatsvinden, dus wat dat betreft doe ik dit zelfstandig. Voor de rest heb ik het afgelopen jaar meerdere projecten bij verschillende klanten gedaan. Ook investeer in het overgrote deel van mijn winst in mijn onderneming.

Hoe moet ik nu verder? Als deze klant er op staat dat ik bij hem in loondienst ga stop ik er meteen mee.

R. V. te Zutphen.

De basis van uw probleem ligt bij het moment dat u zich bij de Belastingdienst meldde als omzetbelastingplichtige. Het u toen gezonden formulier heeft u (in uw ogen) zo eerlijk mogelijk ingevuld. Helaas heeft de fiscus uw antwoorden anders uitgelegd dan u de vragen las. Daarom volgde een nader mondeling onderzoek, waarbij u weer te eerlijke antwoorden gaf. Had u niet gezegd dat u een opdracht had en er misschien nog wel een zou volgen, maar dat u wekelijks dertig uur wilt besteden aan uw bedrijfje en actief opdrachten werft, dan had dat een heel andere indruk gegeven. Blijkt na drie tot vijf jaar dat u er niet in slaagt die vele opdrachtgevers te vinden, dan kan er altijd nog over gepraat worden.

Als u een eigen bedrijf begint wordt onderzocht of u wel voldoende zelfstandigheid heeft. De wet noemt daar de criteria kapitaal, arbeid en organisatie voor: u moet investeren, er actief mee werken, en het een moet het ander vereisen. Nergens staat dat u er een volledige baan (of een volledig inkomen) aan moet hebben, maar soms is een activiteit te klein om als onderneming beschouwd te worden. Omdat iedere onderneming vrij veel administratieve kosten met zich meebrengt (zowel bij u als bij de belastingdienst) is soms niet functioneel om als ondernemer aangemerkt te worden. Enkele criteria, deels afkomstig uit omringende wetgeving:

Zolang u minder dan drie klanten heeft (of denkt te krijgen) of verplicht bent tot persoonlijke dienstverlening (omdat u het werk niet door een ander mag laten doen) bent u voor de sociale verzekeringen niet zelfstandig maar fictief werknemer.
Zolang u per jaar minder dan ƒ 2.964 omzetbelasting hoeft af te dragen (wat altijd het geval is indien u minder dan ƒ 20.000 ontvangt van uw klanten) bent u niet verplicht om BTW te factureren en af te dragen.
Zolang u minder dan 1.225 uur per jaar aan uw onderneming besteed (inclusief administratie, opdrachten werven, inkopen, nadenken over uw activiteiten, et cetera) kunt u van veel fiscale faciliteiten geen gebruik maken.
Uw aangifte inkomstenbelasting moet gebaseerd zijn op een administratie die voldoet aan een reeks wettelijke criteria die te uitgebreid is om even in het kort weer te geven; om problemen te voorkomen moet u daar vrijwel altijd een boekhouder of accountant voor inschakelen, wat al snel drie- tot tienduizend gulden per jaar kost.

Inmiddels heeft de Belastingdienst over u een dossier gevormd en kan het ingenomen standpunt alleen maar gewijzigd worden indien u aantoont dat omstandigheden nu geheel anders zijn dan verondersteld werd tijdens het in 1997 uitgevoerde onderzoek. Mijn eigen bureau zou u daar in kunnen begeleiden. Basis waar u zelf voor moet zorgen is een overzicht van alle tot nu toe door u verzonden facturen (onder elkaar), met zeven kolommen: nummer, datum, factuurbedrag, omzet eerste klant, omzet tweede klant, omzet derde klant, omzet latere klanten. Een ander overzicht dat nodig is kent voor twintig kwartalen zes kolommen: kwartaal, totale omzet, omzet eerste klant, omzet tweede klant, omzet derde klant, omzet latere klanten. Met het laatste overzicht geeft u aan dat u streeft naar een bepaalde groei van de omzet (u kwantificeert zelfs welke bedragen u nastreeft), met het eerste overzicht toont u aan dat u geen lucht aan het fietsen bent.

Van belang is om aan te tonen dat er een vaste lijn is van uw huidige activiteiten naar groeiende omzet. Helaas voor u worden er nu veel zwaardere eisen aan die groei en omzet gesteld dan bij het oorspronkelijke formulier. Vuistregel blijft dat u binnen drie jaar omzetbelasting moet afdragen. Uw huidige investeringen vormen wel een argument waarom u in de eerste jaren geen omzetbelasting behoeft af te dragen.

Tot slot uw huidige klant. Zijn accountant heeft volkomen gelijk, ook al gebruikt hij de verkeerde argumenten. Iedere leverancier van diensten die niet overduidelijk volgens de fiscus ondernemer is, vormt een potentieel risico. Hier loert gevaar, maar eerder bij loonbelasting en sociale verzekeringen dan bij omzetbelasting. De kans is groot dat tijdens een belastingcontrole bij uw klant een jonge en op carrière beluste ambtenaar triomfantelijk uw facturen omhoog zou houden om loonbelasting (verhoogd met boete en rente) na te heffen; het GAK gooit er vervolgens met liefde nog een extra schepje premies bovenop. Dat uw klant een voor hem veilige oplossing zoekt is logisch. Helaas doorkruist dit de strategie die u volgt (lees ik tussen de regels door): reeds tijdens uw studie een opdrachtenportefeuille vullen om na uw afstuderen snel te kunnen groeien. Ook mag duidelijk zijn dat u minder kunt investeren indien uw inkomen bestaat uit salaris (dat eerst gekort wordt op uw studiebeurs). Uw emotionele reactie, hoe begrijpelijk ook, helpt uw doel echter niet dichter bij. Voor de eerlijkheid moet ik daar aan toevoegen dat ik op dit moment ook weinig heil verwacht van een procedure om uw dossier bij de fiscus anders ingevuld te krijgen. Daarom kan ik u beter verwijzen naar een vorm van "beschermd ondernemen", zoals bijvoorbeeld ons kantoor beheert. Dit betekent dat een rechtspersoon die ons eigendom is factureert aan uw klant en dat wij uit de betalingen van uw klant uw kosten (en investeringen) betalen; over de rest spreken wij met u af of dit wordt opgepot of als salaris wordt uitbetaald. Zodra dit aantrekkelijk is (omdat uw activiteit voldoende gegroeid is) wordt uw onderneming verzelfstandigd en op uw eigen naam gezet.