Vraag: is halfwezenpensioen belast?

Onlangs gebeurde mij iets nieuws: een aangiftebiljet inkomstenbelasting. Komt dat misschien omdat ik belasting moet betalen over het halfwezenpensioen dat ik ontvangen heb voor mijn pleegkind? Dat was in 1997 tien maanden en in 1998 vier maanden, telkens ongeveer driehonderd gulden per maand. Of is dit een soort kinderbijslag?

M. J. te Utrecht.

Wezenpensioen en halfwezenpensioen worden uitbetaald door de Sociale Verzekeringsbank op grond van de ANW (Algemene Nabestaanden Wet). De fiscale positie van het wezenpensioen (als beide ouders zijn overleden) is eenvoudig: altijd als inkomen belast bij het kind, ook al wordt het uitbetaald aan een pleegouder. Voor een halfwezenpensioen ligt dat ingewikkelder. Dat het geen onbelaste uitkering (zoals kinderbijslag) is staat vast, maar wie de belasting moet betalen is onduidelijk. Het kan ook veel geld schelen.

De wet gaat er van uit dat een volle wees helemaal geen ouders meer heeft en daarom zelfvoorzienend moet zijn, maar dat een halfwees een ouder heeft verloren en bij de ander is blijven wonen. Terwijl het toch wetgeving is die nog in 1996 werd ingevoerd, gaat zij volledig voorbij aan een belangrijk deel van de maatschappelijke realiteit. In Nederland groeit een aanzienlijk deel van de kinderen op in een gezin met slechts een ouder, voor een belangrijk deel omdat de ouders gescheiden leven. Als de opvoedende ouder overlijdt is absoluut niet gezegd dat het kind bij de andere ouder gaat (of kan gaan) wonen; veel waarschijnlijker is dat het kind gaat wonen bij een volwassene waar het gezin goede contacten mee onderhield. Toch heeft "de nabestaande die een halfwees jonger dan 18 jaar verzorgt" het recht op een halfwezenuitkering van 20% van het minimumloon.

Een belastingambtenaar die de eigen carrière zwaar laat wegen (omdat hij nog jong is) zal er de voorkeur aan geven de vakliteratuur letterlijk te lezen en toe te passen. In dat geval wordt de halfwezenuitkering bij uw inkomen geteld en moet u alsnog 36,35% tot 60% belasting afdragen. Meer geluk heeft u indien uw dossier wordt behandeld door een goed opgeleide ambtenaar die kan terugkijken op een reeds gerealiseerde glanzende loopbaan. Door in te zien dat u geen uitkering kreeg als nabestaande van uw overleden partner (maar als pleegouder), en de parallel te trekken met het voor een volle wees uitbetaalde wezenpensioen, zou het inkomen belast kunnen worden bij uw pleegkind. Omdat het bedrag per jaar minder is dan de belastingvrije voet (ƒ 8.617 voor tariefgroep 2) behoeft uw pleegkind geen belasting te betalen - en u niet omdat het inkomen niet bij u belast is maar bij uw pleegkind. Mocht uw belastingambtenaar daar anders over denken, dan is het beslist de moeite waard bezwaar te maken tegen de aanslag.