Vraag: kan ik premiesparen zonder dat dit via mijn werkgever gaat?

Kan ik als werknemer bij een premiespaarregeling zelf de spaarpremie betalen in plaats van mijn werkgever? Gaat dat dan van mijn bruto salaris af of moet ik de premie bij mijn aangifte inkomstenbelasting als aftrekpost opgeven?

M.V. te N.

De spaarpremie van een premiespaarregeling kunt u niet betalen zonder tussenkomst van uw werkgever. Reden is dat de wet eist dat de werkgever een premiespaarregeling heeft die voldoet aan een aantal voorwaarden. Een voorwaarde is dat de regeling gebruikt kan worden door 75% van het personeel. Verder verbindt de werkgever zich om loonbelasting in te houden op spaarpremies die te snel opgenomen worden.

Eigenlijk zijn twee regelingen van belang, die u parallel naast elkaar kunt gebruiken: de Premiespaarregeling en de Spaarloonregeling. Omdat banken grote belangen hebben bij het bestaan van deze regelingen, leveren zij graag de tekst voor een standaard regeling. U typt deze over op het briefpapier van uw werkgever, uw werkgever ondertekent en de spaarregeling bestaat; niet alleen voor u, maar al uw collega's kunnen instappen tegen dezelfde voorwaarden. Uw werkgever krijgt van de bank de garantie dat bedragen waar loonbelasting over afgedragen zouden moeten worden niet rechtstreeks aan u uitbetaald worden. Wij hebben zelf goede ervaringen met de ASN Bank (0800-0380 of Antwoordnummer 1188 te 2501 WB DEN HAAG), maar er zijn natuurlijk meer goede banken.

Spaarloonregeling

De werkgever houdt een bedrag in op het bruto loon (maximaal ƒ 1.706 in 1999) en stort dit op een spaarrekening. Na vier jaar (achtenveertig maanden) kan het bedrag belastingvrij opgenomen worden. U heeft dan dus de loonbelasting bespaard; daar komt geen aangifte inkomstenbelasting aan te pas! Uw werkgever betaalt wel 10% loonbelasting over het spaarloon, maar dit is ongeveer gelijk aan de bespaarde sociale verzekeringspremies.

Premiespaarregeling

De werkgever houdt een bedrag in op het netto loon en stort dit, samen met een belastingvrije premie, op een spaarrekening. Na vier jaar (achtenveertig maanden) kan het bedrag belastingvrij opgenomen worden. U heeft dan dus de loonbelasting over de premie bespaard. De premie mag in 1999 maximaal ƒ 1.138 zijn en mag ook niet meer zijn dan het gespaarde netto loon.

Uw spaargeld eerder gebruiken

Indien u uw spaargeld eerder wilt opnemen, moet er op dat moment in principe loonbelasting worden ingehouden. Maar: er zijn enkele mogelijkheden om uw spaargeld eerder op te nemen zonder dat er belasting geheven behoeft te worden. De belangrijksten zijn: bij aankoop van een eigen woning, of voor betaling van premies van een spaarovereenkomst.

Optimaal gebruik maken van rentevrijstelling

Over de eerste ƒ 1.000 rente die u per jaar ontvangt behoeft u geen belasting te betalen. Daarnaast behoeft u over de eerste ƒ 1.000 rente die u per jaar ontvangt op de geblokkeerde rekeningen van spaarloon en premiespaarregeling ook geen belasting te betalen. Hier kunt u gebruik van maken! Op dit moment is de spaarrente erg laag, zo rond de 3,5% per jaar. Maar laten we de rente eens structureel op 4% per jaar stellen. Wilt u optimaal gebruik maken van de speciale rentevrijstelling voor geblokkeerde rekeningen, dan moet het saldo gemiddeld ƒ 25.000 zijn, of in gespaarde bedragen ƒ 6.250 per jaar. Na aftrek van ƒ 1.706 spaarloon resteert dus nog ƒ 4.544 voor de premiespaarregeling; dit is op een haar na vier keer de maximale spaarpremie. Fiscaal zou het u daarom goed uitkomen indien de spaarpremie van uw werkgever maximaal 33% van het netto gespaarde bedrag zou bedragen. U heeft dan overigens nog geen cent gebruikt van de algemene rentevrijstelling. En u moet zeker vier jaar wachten voordat u het maximale belastingvoordeel kunt bereiken! Tot slot zijn de beide bedragen van ƒ 1.000 zoals ik die hiervoor noemde dubbel zo groot indien u gehuwd bent (maar dan gelden ze wel voor u en uw partner samen). Kortom: de grootste belemmering is het bedrag dat u zolang kunt missen.

Aankoop eigen woning

Bij aankoop van een eigen woning is de hoeveelheid "eigen geld" van belang. Waar iedereen het over heeft is dat u niet hoeft te lenen, wat u al had; u kunt dus in verhouding een duurder huis kopen. Maar er is een leuke hefboomwerking: hoe groter het deel eigen geld ten opzichte van de hypotheek, hoe lager het percentage rente dat u betaalt voor de hypotheek. Let er op dat u dit voordeel doorgeschoven krijgt, dat het niet bij een bank of tussenpersoon blijft hangen! Het gehele bedrag dat u op uw geblokkeerde rekeningen heeft staan, kunt u bij aankoop van een woning inzetten als eigen geld.

Spaarovereenkomst

Helaas zijn er veel banken en verzekeraars die de voordelen van de spaarovereenkomst veel breder uitmeten dan gerechtvaardigd is. Dat is vooral omdat zij er veel aan verdienen: over het algemeen bent u de eerste tien tot twintig procent van uw inleg kwijt aan kosten. Dit wetende begrijpt u misschien waarom u zo vaak wordt gebeld door mensen die u gratis advies willen geven over sparen; dit gaat altijd over spaarovereenkomsten. Kortweg een spaarovereenkomst er tegenwoordig op neer dat u minimaal vijftien jaar lang bedragen inlegt en daarna in een keer een groot bedrag terug krijgt. Zoals de wetgeving nu is (maar dat staat te veranderen), behoeft u over een bepaald bedrag rente geen belasting te betalen, indien u zich netjes aan alle regels gehouden heeft. Feitelijk bent u uw geld zeer lang echt kwijt.

De hoge rendementen die in advertenties uitgemeten worden zijn uitsluitend te behalen over het deel van uw inleg dat niet door de bank wordt ingepikt. Bovendien worden altijd voorbeelden gegeven van regelingen die vijftien tot twintig jaar gelopen hebben. Het was vijftien jaar geleden helemaal nog niet mogelijk om mee te doen aan een regeling die langer dan twaalf jaar zou lopen. Bovendien stond de rente toen zeer hoog; op een gewone spaarrekening kon je toen soms wel tien tot twaalf procent rente krijgen, met een dagelijks opvraagbaar tegoed. Een verzekeraar die toen voor een flink bedrag obligaties kocht, met als statistische kennis dat u jaren lang premies zou inleggen, kon deze obligaties met flinke winst verkopen toen de rente zo drastisch was gedaald. Mijn stelling is dus dat u met groot gemak minstens hetzelfde rendement had kunnen behalen, zonder de verzekeraar zo gigantisch te spekken. Bovendien mist u, indien u gebruik maakt van een spaarovereenkomst, uw kansen om de gewone rentevrijstelling te gebruiken.

© Jeroen van Rossum, 25 maart 1999