Vraag: bij wie is de hypotheekrente aftrekbaar?

Half juni 1998 ben ik gescheiden van P., die in 1997 mijn huis al verlaten heeft; deze scheiding is half juli 1998 ingeschreven in het bevolkingsregister. Zijn helft van het huis heb ik in augustus overgenomen, wat betaald is uit een hypotheek die ik samen met A. opgenomen heb. Begin december ben ik met A. getrouwd. Feitelijk wonen wij sinds augustus samen, maar tot maart 1999 woonde hij volgens het bevolkingsregister nog bij zijn ouders. Alle rente is altijd van mijn bankrekening afgeschreven. Tot slot hebben wij eind december samen een huis in aanbouw gekocht; de hypotheekrente wordt van de bouwrekening betaald. Het inkomen van A. is beduidend hoger dan dat van mijzelf.

J. A. te Utrecht.

Omdat uw verhaal nogal complex is een poging tot de meest korte samenvatting: er is sprake van twee huwelijken en drie hypotheken. Onderstaand zal ik ingaan op verschillende punten die van belang zijn.

Tariefgroep voor de inkomstenbelasting

U schrijft niet of u jonge kinderen heeft die bij u wonen. Zou dit wel het geval zijn, dan is van belang dat u meer dan zes maanden met uitsluitend deze kinderen heeft gewoond; van januari tot en met juli voldoet aan die voorwaarde. Het kan betekenen dat uw belastingvrije som niet ƒ 8.617 maar ƒ 15.183 of (onder bepaalde omstandigheden) zelfs maximaal ƒ 21.749 is. Dit betekent dat u pas bij een flink inkomen plezier heeft van aftrekbare hypotheekrente. Mede omdat u schrijft dat het inkomen van uw nieuwe partner veel hoger is dan dat van uzelf, zal wat voor aftrekpost dan ook (naast een voordelige indeling naar tariefgroep) u waarschijnlijk maar weinig opleveren.

Aftrek van hypotheekrente terwijl vroegere huwelijkspartner mede-eigenaar is

Voor aftrek van hypotheekrente over de periode die vooraf ging aan het samenwonen met uw nieuwe partner is op zich fiscaal wel relevant dat u niet de volle eigendom van de woning had, maar dat uw eerdere echtgenoot nog mede-eigenaar was. Voor uw helft van de eigendom geeft u huurwaardeforfait en hypotheekrente aan. Aannemende dat u op grond van een voorlopige voorziening van de rechtbank het recht had de woning te blijven gebruiken, geldt ook voor de helft die feitelijk eigendom van uw vroegere echtgenoot was dat u huurwaardeforfait en hypotheekrente aangeeft. Per saldo telt uw vroegere partner dus gewoon niet mee.

Het is mogelijk dat er geen voorlopige voorziening of iets dergelijks was; u bleef de woning niet gebruiken op grond van uw recht maar omdat u door uw vroegere partner gedoogd werd. U kunt dan niet over zijn helft huurwaardeforfait en hypotheekrente aangeven; hij mag dit dan doen voor een even grote helft als u, ondanks dat alle rente feitelijk door u betaald is. Mogelijk gunt u hem dit douceurtje niet, maar als u kijkt naar het materiele belang dat u heeft (mede gezien uw mogelijk hoge belastingvrije som) is het misschien aantrekkelijk om met hem tot zaken te komen.

Aftrek van hypotheekrente door samenwonende huwelijkspartners

De wet is in dit geval vrij eenvoudig: huurwaardeforfait en hypotheekrente moeten worden aangegeven door de partner met het hoogste persoonlijk inkomen (salaris). Dit geldt niet alleen voor uw huidige woning, maar ook voor de woning die nu nog in aanbouw is.

Aftrek van hypotheekrente door samenwonenden die later in het jaar huwen

Expres heb ik even gerommeld met de perioden waarin een en ander plaats vond. Onder normale omstandigheden moeten samenwonenden huurwaardeforfait en hypotheekrente aangeven naar rato van het aandeel dat zij hebben in de eigendom van de woning. Indien de samenwonenden partners zijn heeft een ongelijke verdeling van eigendom (als het aandeel van de een groter is dan dat van de ander) geen consequenties: dan moeten beiden precies de helft aangeven.

In dit geval is er een bijzondere omstandigheid: op de valreep van het jaar bent u nog even getrouwd. Nu geldt een bijzondere regeling: de wet schrijft voor dat in dit geval niet de regeling voor samenwonenden geldt, maar vanaf de datum waarop u ging samenwonen het huwelijksregime. Daarom moet bepaald worden wie binnen de periode van het huwelijk (in dit geval het grootste deel van de maand december) op grond van loonstroken het hoogste inkomen had. Op grond van wat u schrijft neem ik aan dat dit uw echtgenoot was. Uw echtgenoot moet vanaf de datum waarop u ging samenwonen dus als enige huurwaardeforfait en hypotheekrente aangeven, en wel voor het volle pond. Dat alles feitelijk door u betaald werd acht de wet niet relevant.